Dom murowany - z ceramiki, silikatu czy betonu komórkowego

Najbardziej optymalnymi materiałami do wymurowania ścian waszego domu są pustaki ceramiczne, bloczki silikatowe bądź z betonu komórkowego zwanego potocznie siporeksem.
Każdy z tych materiałów ma wady i zalety, a zazwyczaj różnica w cenie jest nieznaczna. Jaki więc materiał wybrać do budowy swojego domu, aby był on jak najtańszy a przy tym spełniał wszystkie oczekiwane wymagania oraz miał najlepsze parametry.

Przede wszystkim powinniśmy rozpocząć od analizy projektu. Konstruktor musi w projekcie dobrać takie materiały, które mają odpowiednie parametry nośne wymagane na podstawie obliczeń oraz odpowiednie współczynniki przenikania ciepła gwarantujące zachowania ustawowych wymagań. W przypadku budynków użytku publicznego powinien również wykonać wstępną analizę akustyczną mającą na celu dobranie materiałów gwarantujących określone w przepisach wymagania izolacyjności dźwiękowej przegród. Istotną kwestią jest również klasa odporności ogniowej jaką gwarantuje dany materiał przy odpowiedniej grubości muru.

Pamiętajmy, że projektanci nie mają prawa narzucać nam producentów materiałów, ale powinni określać parametry, jakie elementy tego muru powinny spełniać. Te parametry są najbardziej obiektywnym czynnikiem porównania właściwości poszczególnych materiałów stanowiących budulec muru.

Oto przegląd parametrów określających właściwości materiałów:

  • wymiary – kwestia banalna, ale na szerokość musimy zwrócić uwagę chociażby ze względu na rozpiętości stropów i wymagane długości oparcia na murze, a pozostałe wymiary pozwolą nam określić ilość elementów na m2 muru (porównując ceny elementów zawsze posługujmy się cena metra kwadratowego muru a nie ceną pojedynczego bloczka)
  • wytrzymałość charakterystyczna na ściskanie – jest to jedyny parametr wytrzymałościowy elementów muru, który jest brany pod uwagę przez projektantów w obliczeniach ich nośności (nie zakłada się przenoszenia przez mur innych naprężeń niż ściskających)
  • współczynnik przenikania ciepła U dla danej grubości – pozwala on określić starty cieplne elementu muru; należy przy tym pamiętać, że dla całej ściany współczynnik taki powinien być określany przy uwzględnieniu wszystkich elementów ściany, takich jak nadproża, spoiny, a także okna, drzwi itp. Porównując zatem m2 muru powinniśmy wiedzieć jaką będziemy mieli spoinę ( z zaprawy klejowej gotowej, cementowej przygotowywanej na miejscu czy też może piankową). W uproszczeniu możemy założyć, że współczynnik U dla m2 muru o określonej grubości to średnia ważona współczynnika U elementu ściany (bloczka, pustaka) oraz współczynnika U spoiny.
  • izolacyjność akustyczna przegród zewnętrznych RA2 – określana w dB (decybelach), wielkość określa poziom tłumienia dźwięków powietrznych przez przegrodę budowlaną (nie mylić z dźwiękami uderzeniowymi). Im więcej decybeli przegroda tłumi, tym lepszy zapewnia komfort akustyczny. Producenci materiałów bardzo często podają parametry izolacyjności dla ściany z tynkiem na co trzeba zwrócić uwagę.
  • izolacyjność ogniowa określana parametrem nośności ( R), szczelności (E) i izolacyjności (I) ogniowej przegrody podanej w minutach,
  • gęstość materiału – to parametr, który tak naprawdę ma wpływ na ciężar ściany, a tym samym ma bezpośredni wpływ na izolacyjność akustyczną i ogniową, gdyż w uproszczeniu można powiedzieć, że im materiał jest cięższy i ma większą gęstość tym lepiej izoluje przed dźwiękami oraz ogniem.

Porównując każdy z powyższych rodzajów materiałów konstrukcyjnych na ściany możemy użyć tylko powyższych parametrów, jednakże byłaby to ocena niepełna, gdyż są też inne niesparametryzowane właściwości decydujące o ewentualnej późniejszej oszczędności lub komforcie użytkowania.

Pustaki ceramiczne porotyzowane, jak sama nazwa wskazuje są wykonywane z specjalnie ukształtowanymi pustkami powietrznymi z wypalanej gliny. Materiał ten znany i użytkowany od setek lat zapewnia odpowiedni, zdrowy klimat w pomieszczeniach, ma dobrą zdolność akumulacji energii i dyfuzyjność pary wodnej. Aby wykorzystać tą ostatnią zaletę nie możemy ocieplać ściany styropianem, który ma bardzo duży opór dyfuzyjny i praktycznie pary wodnej nie przepuszcza. Ponadto do zalet ceramiki należą dobra izolacyjność akustyczna mimo stosunkowej lekkości materiału oraz dobre właściwości izolacyjności termicznej uzyskane dzięki porowatości i specjalnym wydrążeniom.

Pustaki ceramiczne łatwo się tnie, ale są przy tym również niestety kruche. Innymi wadami są dosyć duże odchyłki wymiarowe i związany z kruchością problem z bruzdowaniem pod instalacje. Dlatego stosując ceramikę zawsze musimy założyć wykonanie tynku, nie wystarczy warstwa cienkiej gładzi szpachlowej. Jako spoiny w murze z pustaków ceramicznych wykorzystuje się zaprawy cementowe i cementowo-wapienne a także ostatnio wprowadzane na rynek pianki poliuretanowe gwarantujące dużo lepsze parametry cieplne całej ściany.

Bloczki z betonu komórkowego (gazobeton) w Polsce zwane są potocznie siproeksem bądź ytongiem (ze względu na dwóch, licencjonowanych producentów, którzy w naszym kraju dosyć prężnie działali bądź dalej działają). Jest to materiał lekki, ekologiczny, dostępny w kilku wariantach gęstości, o dobrym współczynniki izolacyjności cieplnej i odporności ogniowej. W porównaniu stosunków ciężaru do wytrzymałości gazobeton wygląda najlepiej. W związku z jego lekkością bardzo często produkowany jest w większych gabarytach w porównaniu do konkurencji, dzięki czemu muruje się z niego szybko i przy mniejszym zużyciu materiału na spoiny. W trakcie technologii produkcji betonu komórkowego uzyskuje się większe bloki, które docinane są specjalnymi piłami na wymagane wymiary. Powstają dzięki temu zazwyczaj bloczki o niewielkich odchyłkach pomiarowych.

Niebywałą zaletą tego materiału jest łatwość cięcia (również specjalnymi piłami ręcznymi) i bruzdowania. Wykorzystując powyższe cechy w połączeniu z dokładnością wymurowania można z bloczków gazobetonowych wykonywać mury licowe bądź pod gładź szpachlową (bez tradycyjnego tynku), co na pewno stanowi oszczędność w późniejszym etapie wykonawczym. Wady betonu komórkowego to najniższa izolacyjność akustyczna w porównaniu z pozostałymi materiałami. Ściany zewnętrzne spełniają zazwyczaj wymagania akustyczne, natomiast przy ścianach wewnętrznych trzeba przeanalizować opłacalność zastosowania odpowiedniej grubości i gęstości materiału lub dodatkowych okładzin polepszających parametry dźwiękowe.

Wadą jest też stosunkowo niska wytrzymałość na ściskanie. Uniemożliwia to stosowanie gazobetonu w budynkach o większej ilości kondygnacji lub też wymusza na projektancie projektowanie dodatkowych rdzeni i wieńców żelbetowych (chociażby pod oparcie stropu). Do wad betonu komórkowego można jeszcze zaliczyć dużą nasiąkliwość, która zdecydowanie wyklucza jego stosowanie poniżej poziomu gruntu w pomieszczeniach o bardzo dużej wilgotności lub jako materiału odsłoniętego bez warstwy wykończeniowej

Jako spoiny w murze z bloczków gazobetonowych możemy stosować oprócz tradycyjnych zapraw również cienkowarstwowe gotowe zaprawy klejowe polepszając tym samym parametry cieplne ściany i zmniejszając zużycie materiału na spoinę. Bardzo często producenci oferują również bloczki z tak zwanym połączeniem piór-wpust pozwalających na niewykonywanie spoin pionowych, polepszających właściwości termiczne ściany jak i dokładność jej wykonania.

Bloczki silikatowe podobnie jak gazobetonowe wytwarzane są z naturalnych materiałów tj. piasku, wody i wapna. Ze względu na fakt, że w technologii produkcji gazobetonu są stosowane również inne substancje, silikat uważa się za najzdrowszy (bo najmniej promieniotwórczy) materiał. Największą zaletą bloczków silikatowych jest ich bardzo wysoka wytrzymałość na ściskanie, dzięki czemu możemy powiedzieć, że to najbardziej nośny budulec spośród opisywanych.

Elementy silikatowe charakteryzują się duża jakością wykonania i podobnie jak w przypadku gazobetonu umożliwiają wykonywanie ścian licowych czy bez tradycyjnych tynków. Duży ciężar bloczków silikatowych wiąże się bezpośrednio z bardzo dobrymi właściwościami izolacyjności dźwiękowej wykonanych z nich ścian oraz równie dobrymi właściwościami odporności ogniowej. Mimo nienajlepszej izolacyjności cieplnej materiał ten wykazuje się dużą akumulacją ciepła, pozwalając na utrzymywanie dłużej wysokiej temperatury ogrzewanych pomieszczeń lub uczucia chłodu latem.

W związku z wysoką gęstością i ciężarem, bloczki silikatowe są zazwyczaj produkowane w mniejszych gabarytach. Wiąże się to z dłuższym czasem wykonywania ścian z tych elementów i większym zużyciem zapraw. Podobnie przy transporcie silikatów i składowaniu ich np. na stropach pojawia się wiele dodatkowych utrudnień i ograniczeń związanych ze znacznym ciężarem. Innymi nie omawianymi jeszcze zaletami silikatów jest niska nasiąkliwość (odpowiednią odmianę bloczków silikatowych stosuje się również na ściany fundamentowe) i co się z tym wiąże dużą mrozpoodproność.

Wszystkie z powyższych materiałów do budowy ścian mają wiele zalet wspólnych. Budynki z nich wykonstruowane mają zdrowy klimat, duża akumulację ciepła, izolacyjność ogniową, trwałość, walory akustyczne czy odporność na grzyby i pleśnie. Ta ostatnia cecha jest szczególnie widoczna w ścianach z silikatów a także gazobetonu, gdyż zawarte w nich wapno ma wysokie pH hamujące wzrost grzybów.
Znając już podstawowe właściwości najczęściej spotykanych materiałów do wykonywania ścian nośnych w budynkach jednorodzinnych możemy przeanalizować nasze priorytety jakościowe, zweryfikować ceny jednostkowe m2 poszczególnych materiałów oraz robocizny a także ewentualne koszty, które uda nam się zaoszczędzić w terminie późniejszym.

Celowo nie podawałem jako zalety informacji, że z gazobetonu i ceramiki o określonej grubości można wykonywać ściany jednowarstwowe bez ocieplenia, gdyż z pewnych względów nie jestem sam do stosowania takich rozwiązań przekonany.