Fundamenty - na co zwrócić uwagę przy wykonaniu

Każdy solidny dom musi posiadać solidne fundamenty. Od fundamentów zaczyna się każda budowa, dlatego i my serwis rozpoczniemy od opisu istotnych elementów związanych z fundamentami i fundamentowaniem.
To jak to jest z tymi fundamentami w naszych inwestycjach?

Moim skromnym zdaniem praktyka budowlanego fundamenty to jeden z elementów najbardziej zaniedbywanych przy wykonywanych inwestycjach i nie myślę tu tylko i wyłącznie o najbardziej powszechnym budownictwie mieszkaniowym jednorodzinnym.
Bierze się to z prostego podejścia, że to czego nie widać jest mało istotne albo wręcz możemy to zaniedbać.
Takie myślenie to ogromne nieporozumienie i jest przyczyną większości błędów.

Mamy dwa rodzaje błędów jakie popełniane są przy realizacji fundamentów:

  • błędy konstrukcyjne
  • błędy związane z nieprawidłową izolacją

W każdym z przypadków możemy mówić o fundamentach źle zaprojektowanych i nieprawidłowo wykonanych.

Pisząc o fundamentach źle zaprojektowanych nie mam tu na myśli błędów popełnionych przez świadomego projektanta, tylko błędy popełnione przez niepełną wiedzę projektantów o warunkach lokalnych. Projekt fundamentów musi się rozpocząć bowiem od zebrania informacji o warunkach gruntowo-wodnych z miejsca posadowienia budowli. Ze zrozumiałych względów nie zawierają tego projekty typowe z katalogów przygotowywane pod masową realizację. Zazwyczaj są to obiekty o przewymiarowanych fundamentach w myśl zasady, aby być po „bezpiecznej stronie” to podejście poniekąd właściwe, ale nie do końca solidne.

Solidne budowanie powinno też mieć na uwadze oszczędność materiałów i zaprojektowanie optymalnych gabarytów fundamentów dla danych warunków, bo po co mamy dosłownie wyrzucać pieniądze w ziemię.

Jeżeli ktoś przestudiuje normę dotyczącą fundamentowania to zauważy, że projektując fundament sprawdzamy dwa warunki konstrukcyjne jego nośność i równomierne osiadanie. Na nośność fundamentu ma wpływ kilka składowych, które najogólniej zmierzają do doboru gabarytów fundamentu i głębokości jego posadowienia. Nie wszyscy wykonawcy mają taką świadomość i przy realizowanych obiektach zdarza się wypłycanie fundamentów. Tak jak gabaryt zazwyczaj pozostaje „świętością”, to głębokość posadowienia jest już często bagatelizowana. Mylne jest stwierdzenie, że głębokość posadowienia jest projektowana tylko ze względu na przemarzanie gruntu dla danej strefy klimatycznej Polski.
Pamiętajmy zatem, że jakiekolwiek zmiany geometryczne w fundamentach powinny być sprawdzone przez kierownika budowy, bądź projektanta.

Wracając do kwestii równomiernego osiadania budynku należy pamiętać, że szczególnie w pierwszym roku od posadowienia obiektu następuje znaczna konsolidacja gruntu pod fundamentem i tym samym osiadanie całego budynku. Istotne jest aby osiadanie to było równomierne dla całej konstrukcji obiektu, bądź odpowiedniej zdylatowanej jej części, gdyż przeważnie przyczyną pojawiania się rys pionowych wzdłuż całej wysokości obiektu jest właśnie nierównomierne osiadanie.

Aby je ograniczyć musimy pamiętać o spełnieniu kilku następujących warunków:

  • zachowanie ciągłości zbrojenia
  • zmiana głębokości fundamentu musi przechodzić schodkowo
  • przy bardzo nienośnych gruntach być może warto zastosować alternatywne sposoby fundamentowania np. płytę fundamentową

Spośród wyżej wymienionych warunków chciałbym tylko jeszcze zwrócić uwagę na zachowanie ciągłości zbrojenia. Jest to istotne nie tylko wzdłuż ław fundamentowych,( chociaż zdarzało mi się widzieć zdjęcia z realizacji, gdzie fundamenty były pozbawione zbrojenia!) ale także aby zbrojenie dolne było na szerokości ławy. Błędem jest bowiem i niestety dosyć powszechnym zbrojenie fundamentów projektowane tylko w formie małego wieńca wyłącznie pod ścianą fundamentową. Przy szerokich ławach i dużych obciążeniach pionowych może to bowiem prowadzić do rys pionowych na stopie ławy i w konsekwencji zmniejszenia jej powierzchni nośnej ( patrzy rys. 1)

Drugą szeroką problematykę tworzą zagadnienia związane z izolacją fundamentów. Zostaną one opisane w drugiej części artykułu.