Tynki wewnętrzne – rodzaje, właściwości

Tynk według książkowej definicji jest warstwą zapraw pokrywającą powierzchnię elementów budowlanych jak ściany, stropy, słupy, belki itp. Pełni funkcję osłonowej warstwy ochronnej czy to przed warunkami atmosferycznymi w przypadku tynków zewnętrznych czy też np. ogniem lub wilgocią oraz funkcję estetyczną nadając powierzchniom gładki jednolity kształt, fakturę i czasami zabarwienie.
 
Tynki były wykorzystywane w budownictwie już od zamierzchłych czasów i wiele z ich rodzajów wykonuje się w niezmienionej formie do dzisiaj. W związku z ogromnym rozwojem budownictwa w ostatnich kilkudziesięciu latach wciąż udoskonalane i wprowadzane są nowe technologie tynkarskie dodając nowym okładziną specjalnych właściwości oraz udoskonalając jakość ich wykonania poprzez przygotowywanie fabrycznie gotowych do użycia mieszanek.
 
Ze względu na miejsce zastosowania tynki możemy podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne. Każde z nich ze względu na środowisko występowania i oddziałowujące czynniki wymagają innych właściwości. W tym artykule skoncentrujemy się na tematyce tynków wewnętrznych.
 
Naukowcy badający powłoki tynkarskie wprowadzają wiele klasyfikacji ich podziału ze względu na funkcje, właściwości i sposób wykonania. Najogólniej wyprawy tynkarskie można podzielić na :

  • tradycyjne ( w tym: zwykłe, szlachetne, szlachetne specjalne)
  • lekkie
  • cienkowarstwowe
  • ocieplające
  • specjalne (np. odporne na promienie rentgena, wyciszające, ogniochronne, magnetyczne, itd.)
  • modyfikowane

Inny podział, ze względu rodzaj spoiwa wprowadza następujące grupy (wg klasyfikacji w niemieckiej normie DIN18550):
A.  Tynki mineralne

  • tynki wapienne ( z wapnem powietrznym, naturalnie hydraulicznym lub hydraulicznym sztucznym)
  • tynki wapienno-cementowe (w tym z wapnem silnie hydraulicznym lub spoiwem murarsko-tynkarskim)
  • tynki cementowe (w tym także cementowe z dodatkiem wapna hydratyzowanego)
  • tynki gipsowe ( w tym także: gipsowo-piaskowe, gipsowo-wapienne oraz wapienno-gipsowe)
  • tynki anhydrytowe ( w tym również anhydrytowo-wapienne)

B.  Tynki żywiczne

  • tynk żywiczny wewnętrzny (do stosowania tylko wewnątrz)
  • tynki żywiczne zewnętrzne i wewnętrzne (nadające się do stosowania zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz)

 
W zależności od rodzaju zapraw poszczególne grupy tynków wykazują różne właściwości predysponujące je do odpowiednich zastosowań. W zależności od tych cech, środowiska w jakich wyprawa tynkarska ma być wykonana oraz funkcji jaką powinna spełniać musimy dokonać przemyślanego wyboru najlepszego dla nas rozwiązania, aby w przyszłości nie borykać się z uciążliwymi i drogimi pracami remontowymi.
 
Najczęściej stosowane tynki cementowo-wapienne mają wiele zalet. Mają dobrą wytrzymałość mechaniczną i dobrą odporność na działanie wód opadowych oraz wilgoci. Jednakże cechuje je niższa paroprzepuszczalność od tynków gipsowych czy wapiennych. W związku ze swoimi właściwościami można wykorzystywać je zarówno wewnątrz jaki i w miejscach narażonych na wpływ warunków atmosferycznych. Dzięki swoją wysokiej wytrzymałości zalecane są również do pomieszczeń narażonych na uderzenia np. o dużym natężeniu ruchu, magazynów czy warsztatów. Bardzo często są również wykorzystywane jako narzut wewnętrzny tynków gipsowych czy wapiennych w pomieszczeniach mieszkalnych dodając im większą odporność mechaniczną czy chociażby na działanie grzybów.
 
Tynki wapienne w odróżnieniu do cementowo-wapiennych wykazują niską odporność na zarysowania i uderzenia. Zaletą takich wypraw jest duża paroprzepuszczalność i chłonność wilgoci, co dodaje wnętrzom korzystnego mikroklimatu. W związku z niską odpornością na wpływ warunków atmosferycznych nie zaleca się stosować tynków wapiennych na zewnętrz bez wykorzystania dodatkowych środków ochronnych jak powłoki czy specjalne domieszki.
 
Tynki gipsowe również są bardzo często stosowane ze względu na gładką powierzchnię, którą można za ich pomocą uzyskać. Ze względu na niską odporność na działanie wody i wilgoci nie powinno się stosować tego rodzaju wypraw w pomieszczeniach o dużej wilgotności i oraz na zewnątrz. Wnętrzom natomiast gwarantują korzystny mikroklimat w związku z niewielkim oporem dyfuzyjnym pary wodnej i zdolnością regulacji wilgotności powietrza. Ich dodatkowe zalety to dobra izolacyjność cieplna i odporność ogniowa oraz mała higroskopijność. W przypadku krótkiego czasu realizacji zaletą jest szybkość schnięcia wypraw gipsowych oraz możliwość wykonywania ich jako jednowarstwowe. Przy ich realizacji powinniśmy pamiętać o dobrym zagruntowaniu powierzchni, na której mają być zastosowane, szczególnie przy kontakcie z tworzywami zawierających cement ze względu na niekorzystne reakcje, która na tym styku mogą powstawać. Wadami tynków gipsowych jest ich niska wytrzymałość na uderzenia oraz dodatkowy spadek tej wytrzymałości, odkształcalność i zmiany objętości przy zawilgoceniu. Wykazują się również niską odpornością na działanie grzybów. Unikajmy kontaktu tynków gipsowych z niezabezpieczonymi elementami metalowymi, gdyż nie stanowią one żadnego zabezpieczenia przed ich korozją.
 
Tynki wapienno-gipsowe oraz gipsowo-wapienne łączą zalety dwóch powyższych grup. Tego rodzaju wyprawy zwiększają odporność antykorozyjną elementów metalowych, mają większą wytrzymałość mechaniczną od tynków wapiennych i dobrą urabialność. Zawartość wapna wpływa również na redukcję zmian objętości przy wahaniach wilgotności oraz opóźnia czas wiązania. Tego rodzaju tynki mają estetyczny wygląd i dużą odporność na działania grzybów (w związku z wysokim pH wapna), dlatego są coraz częściej stosowane. Niestety obecność gipsu wyklucza stosowanie tych wypraw tynkarskich w miejscach narażonych na wpływ warunków atmosferycznych.
 
Tynki cementowe stosowane są rzadko, gdyż ze względu na swoje właściwości nie wykorzystuje się ich raczej w najbardziej powszechnym budownictwie mieszkaniowym. Charakteryzują się one wysoką wytrzymałością mechaniczną i szczelnością. W związku z czym mogą być stosowane jako warstwa wyrównawcza pod hydroizolację, w pomieszczeniach podziemnych o charakterze technicznym, w pomieszczeniach mokrych (łaźnie, myjnie, kuchnie przemysłowe). Przy czym przy zastosowaniu tynków cementowych należy pamiętać o właściwej wentylacji tych pomieszczeń, ponieważ słabo przepuszczają one parę wodną. Pozostałe wady to duży skurcz i rozszerzalność cieplna tego rodzaju wypraw. W związku z tym, że są również trudno urabialne częściej stanowią tylko warstwę obrzutki zamiast warstwy wykończeniowej np. jako obrzutka pod tynk cementowo-wapienny.
 
Tynki żywiczne czy też tynki na spoiwie organicznym to cała wielka odrębna grupa wypraw tynkarskich. Wstępują one jako tynki cienkowarstwowe, czyli o grubości do 5 mm (niektóre opracowania podają 1-3 mm). Ze względu na bardzo rozległą tematykę jaką one tworzą zostanie im poświęcony osobny artykuł.
 
Wkrótce opiszę również jak wykonywać i odbierać prace tynkarskie.
 
 
BIBLIOGRAFIA:

  1. „Poradnik majstra budowlanego” pod redakcją Janusza Panasa
  2. „Tynki” dr inż. Mariusz Gaczek, dr inż. Sławomir Fiszer, materiały z XVIII Ogólnopolskiej konferencji warsztat pracy projektanta konstrukcji
  3. PN-B-10109:1998, Tynki i zaprawy budowlane – Suche mieszanki tynkarskie
  4. DIN 18550-2, Tynk, Tynki z zapraw ze spoiwem mineralnym: Wprowadzenie