Warunki gruntowe – na co zwrócić uwagę przy budowie domu i kupnie działki

Warunki gruntowe to zasadniczy aspekt decydujący o wyborze przez projektanta sposobu posadowienia obiektu i zastosowaniu odpowiednich izolacji w budynku. Czy wasz dom zaprojektowany jest właściwie do warunków gruntowych panujących na waszej działce budowlanej? Mam nadzieję, że ten artykuł pozwoli uzyskać odpowiedź na tak postawione pytanie.

Pod pojęciem warunków gruntowych na danej działce budowlanej rozumiemy rodzaj gruntu i jego parametry zalegające do poziomu na jaki oddziałuje fundament budynku oraz wysokość występowania wód gruntowych. Zakłada się, że wpływ fundamentu na grunt zalegający pod nim jest równy dwukrotnej szerokości fundamentu, dlatego przy ławach fundamentowych najbardziej powszechnych w budownictwie jednorodzinnym powinniśmy mieć rozpoznany grunt na głębokość minimum do ok. 2 metrów poniżej dołu ławy.
 
Badań gruntu powinien dokonać uprawiony geotechnik, gdyż oprócz makroskopijnej oceny rodzaju gruntu część parametrów musi określić bądź to laboratoryjnie bądź też za pomocą odpowiednich urządzeń i dostosowanych do nich metod pomiarowych (np. sonda DPL, sonda dynamiczna, płyta VSS). Na tej podstawie określi on czy na waszej działce jest grunt spoisty, niespoisty lub organiczny (szczególnie niewskazane są grunty organiczne na działce budowlanej). Ustali jego rodzaj i parametry zagęszczenia bądź konsolidacji oraz głębokość zalegania wód gruntowych. Przy solidnych badaniach powinien również zbadać grunt w laboratorium i ocenić jego zanieczyszczenie i zawartość soli.
 
Badania gruntowe powinny dać odpowiedź na pytanie czy mamy na działce do czynienia z gruntami wysadzinowymi (tj. takimi, które zawierają powyżej 10% frakcji pylastych), których konsekwencją może być konieczność przegłębienia fundamentów lub wymian gruntu. W przypadku gruntów niejednorodnych badania powinny być wykonane pod głównymi osiami konstrukcyjnymi, aby projektant mógł właściwie zaprojektować fundamenty do warunków gruntowych, ewentualnie przewidzieć dylatacje.
 
Wysokość wody gruntowej jest istotnym parametrem do oceny sposobu izolacji budynku od gruntu. Ocena poziomu występowania wody gruntowej jest szczególnie ważna w przypadku pomieszczeń podpiwniczonych, gdyż w przypadku występowania wody powyżej posadowienia piwnicy należy wykonać tzw. ciężką izolację np. w formie „wanny”(ale to już temat na osobny artykuł). Dodatkowo dochodzi wtedy też niekorzystny efekt parcia hydrostatycznego na ściany.
 
Szczególny przypadek mający bardziej globalny oddźwięk to wpływy eksploatacji górniczych. Na terenach będących w pobliżu stref wydobycia górniczego tworzone są specjalne mapy określające tzw. kategorie górnicze. Są to obszary na których mogą występować niekorzystne dla budynków zjawiska tąpnięć, znacznych osiada, zaburzenia warunków gruntowo-wodnych. Instytut Techniki Budowlanej stworzył specjalne wytyczne dla projektantów do projektowania obiektów na terenach wpływu eksploatacji górniczej. Upraszczając obiekty takie projektuje się tak, aby uzyskać efekt równomiernego osiadania całego obiektu bądź w przypadku większych budynków poszczególnych zdylatowanych części.
 
Podobnie niekorzystny wpływ na obiekty budowlane może mieć zmiana warunków gruntowo-wodnych wynikających z realizowanych w pobliżu inwestycji hydrotechnicznych, eksploatacji żwirowni itp.. W konsekwencji okoliczne budynki mogą osiadać a tym samym tracić swoją stateczność. Musimy mieć świadomość, że niektóre grunty jak np. tzw. ił poznański pod wpływem nawodnienia bądź osuszenia mogą zmienić swoją objętość kilkukrotnie.
 
Reasumując odpowiednia analiza warunków gruntowych przed rozpoczęciem inwestycji a nawet zakupem działki może zaoszczędzić nam czasami sporych kosztów. Zalecane jest oczywiście zlecenie badań uprawnionemu geotechnikowi, ale wiele zagrożeń możemy przewidzieć sami. Kupując działkę zwracajmy uwagę na istniejącą na terenie roślinność. Rośliny na co dzień występujące w okolicach akwenów i cieków wodnych mogą sugerować o wysokim poziomie wody gruntowej. Zwróćmy uwagę, czy nie ma oznak gruntów organicznych i niekontrolowanych nasypów, o których mogą świadczyć cząstki gruzu. Jeżeli na działce są ślady wyciętych drzew pamiętajmy by doły po wykopanych korzeniach odpowiednio zasypać nośnym gruntem i zagęścić warstwami. Przeanalizujmy czy w sąsiedztwie nie ma eksploatowanych żwirowni, które mogą spowodować zaniżenie poziomu wód gruntowych. Sprawdźmy czy działka budowlana nie znajduje się na terenie wpływu eksploatacji górniczej i popytajmy też sąsiadów jak głęboko szczególnie na wiosnę pojawia się zwierciadło wody gruntowej i czy okoliczne pola nie są podmokłe. Nie bez znaczenia są takie aspekty działki pod budowę jak odległość od traktów komunikacyjnych i ryzyko drgań, odległość od skarp oraz nachylenie działki i ryzyko osuwisk, ale to już tematy na kolejne artykuły.
 
Pieniądze wydane na odpowiednią analizę działki przed inwestycją z pewnością się zwrócą w oszczędnościach, które poczynimy albo w fazie budowy, albo w fazie użytkowania.